زبیکس (Zabbix) یک ابزار مانیتورینگ متنباز برای نظارت بر شبکه، سرورها، سرویسها و برنامهها است. در این آموزش از صفر تا صد کار با Zabbix را یاد خواهید گرفت.
شرکت رایان سامانه آرکا نماینده رسمی Zabbix در ایران، ارائهدهنده راهکارهای حرفهای مانیتورینگ شبکه، سرورها و سرویسهای IT است. آرکا با پشتیبانی تخصصی و ارائه خدمات سفارشیسازیشده، به سازمانها کمک میکند تا عملکرد و امنیت زیرساختهای خود را بهینهسازی کنند.
۱. معرفی Zabbix
زامبیکس یک ابزار قدرتمند برای مانیتورینگ شبکهها، سرورها، سختافزارها و سرویسهای IT است که قابلیت جمعآوری دادهها، تحلیل و هشداردهی را دارد.
ویژگیهای کلیدی Zabbix:
- مانیتورینگ شبکه (سوئیچها، روترها، فایروالها)
- مانیتورینگ سرورها (CPU، RAM، دیسک، سرویسها)
- جمعآوری لاگها و تحلیل دادهها
- ارسال هشدارها از طریق ایمیل، تلگرام، پیامک و …
- داشبورد گرافیکی و گزارشات جامع
- امکان استفاده از Agent و SNMP برای جمعآوری اطلاعات
۲. نصب و راهاندازی Zabbix
زامبیکس از پایگاه دادههای MySQL / PostgreSQL و وبسرور Apache / Nginx پشتیبانی میکند.
نصب Zabbix روی Ubuntu 22.04
۱. بروزرسانی سرور
sudo apt update && sudo apt upgrade -y
۲. نصب پایگاه داده MySQL
sudo apt install mysql-server -y
ایجاد دیتابیس و کاربر Zabbix:
CREATE DATABASE zabbix CHARACTER SET utf8mb4 COLLATE utf8mb4_bin;CREATE USER 'zabbix'@'localhost' IDENTIFIED BY 'your_password';
GRANT ALL PRIVILEGES ON zabbix.* TO 'zabbix'@'localhost';
FLUSH PRIVILEGES;
۳. نصب Zabbix Server، Frontend و Agent
wget https://repo.zabbix.com/zabbix/6.0/ubuntu/pool/main/z/zabbix-release/zabbix-release_6.0-1+ubuntu22.04_all.deb
sudo dpkg -i zabbix-release_6.0-1+ubuntu22.04_all.deb
sudo apt update
sudo apt install zabbix-server-mysql zabbix-frontend-php zabbix-nginx-conf zabbix-agent -y
۴. تنظیمات پایگاه داده برای Zabbix
sudo zcat /usr/share/doc/zabbix-server-mysql/create.sql.gz | mysql -u zabbix -p zabbix
۵. تنظیم Zabbix Server
ویرایش فایل تنظیمات:
sudo nano /etc/zabbix/zabbix_server.conf
مقدار DBPassword را به پسورد پایگاه داده تنظیم کنید:
DBPassword=your_password
۶. راهاندازی سرویسها
sudo systemctl restart zabbix-server zabbix-agent nginx php8.1-fpm
sudo systemctl enable zabbix-server zabbix-agent nginx php8.1-fpm
۷. دسترسی به داشبورد وب
اکنون میتوانید از طریق آدرس http://your-server-ip/zabbix وارد پنل مدیریتی شوید.
- نام کاربری پیشفرض:
Admin - رمز عبور پیشفرض:
zabbix
۳. اضافه کردن کلاینتها (Zabbix Agent)
برای مانیتورینگ سایر سرورها باید Zabbix Agent را روی آنها نصب کنید.
نصب Zabbix Agent روی Ubuntu/Debian
sudo apt install zabbix-agent -y
sudo nano /etc/zabbix/zabbix_agentd.conf
Server= را به IP سرور Zabbix تغییر دهید:
Server=192.168.1.100
ذخیره و راهاندازی مجدد:
sudo systemctl restart zabbix-agent
sudo systemctl enable zabbix-agent
نصب Zabbix Agent روی Windows
۱. دانلود از وبسایت Zabbix ۲. نصب و تنظیم Server=IP_Zabbix_Server ۳. راهاندازی سرویس Zabbix Agent
۴. پیکربندی و ایجاد آیتمهای مانیتورینگ
۱. ایجاد هاست جدید
- ورود به Configuration → Hosts و کلیک روی Create Host
- پر کردن فیلدهای:
- Host name: نام سرور
- Groups: انتخاب گروه مناسب (مثلاً
Linux Servers) - Agent interfaces: وارد کردن IP سرور کلاینت
- انتخاب Template مناسب (مثلاً
Linux by Zabbix Agent)
۲. ایجاد آیتمهای مانیتورینگ (Items)
- ورود به Configuration → Hosts → Items
- کلیک روی Create Item و تنظیمات:
- Name: نام آیتم (مثلاً CPU Load)
- Type:
Zabbix agent - Key: مقدار مورد نظر (مثلاً
system.cpu.load) - Update interval: فاصله زمانی چک کردن
۳. ایجاد هشدارها (Triggers)
- ورود به Configuration → Hosts → Triggers
- کلیک روی Create Trigger و تعریف شرط هشدار:
- Expression:
{Host:system.cpu.load.last()} > 80 - انتخاب Severity (مثلاً
High)
- Expression:
۵. ایجاد داشبورد و نمودارها
برای نمایش اطلاعات به صورت گرافیکی:
- ورود به Monitoring → Graphs
- کلیک روی Create Graph و اضافه کردن آیتمها
۶. تنظیم هشدارها (Notifications)
زامبیکس میتواند هشدارها را از طریق ایمیل، تلگرام، پیامک و … ارسال کند.
۱. ارسال ایمیل
- ورود به Administration → Media types → Email
- تنظیم SMTP سرور ایمیل (مثلاً
smtp.gmail.com) - ورود به Users → Media و اضافه کردن ایمیل کاربران
۲. ارسال هشدار به تلگرام
۱. ایجاد Bot در BotFather و دریافت Token ۲. دریافت Chat ID از @userinfobot 3. ایجاد یک Script برای ارسال پیام تلگرام:
#!/bin/bash
TOKEN="Your_Telegram_Bot_Token"
CHAT_ID="Your_Chat_ID"
MESSAGE="$1"
curl -s -X POST "https://api.telegram.org/bot$TOKEN/sendMessage" -d "chat_id=$CHAT_ID&text=$MESSAGE"
۴. اضافه کردن این اسکریپت در Media types → Script
۷. بهینهسازی و امنیت
۱. تنظیم رمز عبور قوی برای دیتابیس و کاربران
ALTER USER 'zabbix'@'localhost' IDENTIFIED BY 'Strong_Password';
۲. محدود کردن دسترسی به داشبورد
ویرایش فایل /etc/nginx/sites-available/zabbix و افزودن Authentication.
۳. فعالسازی HTTPS
sudo apt install certbot python3-certbot-nginx -y
sudo certbot --nginx -d yourdomain.com
بطورکلی…
با Zabbix میتوانید سیستمها و شبکههای خود را بهصورت بلادرنگ مانیتور کنید، هشدارهای لازم را تنظیم کنید و عملکرد کلی زیرساخت IT خود را بهینهسازی کنید.

